مترتّب است . » گفتم ، گوگرد و نفت كه از زمين استخراج مىشود چه حكمى دارد ؟ فرمودند : « اين منابع و نظاير آن ، خمس دارد . « 1 » » 3 / احمد بن محمّد ابى نصر روايت مىكند كه از ابا الحسن عليه السلام دربارهء استخراج معادن - كم و يا زياد - سئوال نمودم : آيا بايد چيزى پرداخت كنم ؟ فرمودند : « چيزى نبايد پرداخت شود مگر اينكه به اندازه‌اى برسد كه زكات به آن تعلّق گيرد ؛ يعنى به بيست دينار برسد . « 2 » » احكام 1 - معدن ، محل روئيدن و سرچشمه فلزات مانند طلا و ديگر سنگهاى گرانبهاست ، عُرف محدوده اين تعريف را وسيعتر كرده و هرچه از زمين استخراج گردد و ارزش داشته باشد را معدن مىگويند مانند طلا ، نقره ، سرب ، مس ، آهن ، ياقوت ، زبرجد و ديگر سنگهاى قيمتى ، و هم‌چنين معادن مايع مانند نفت ، گاز ، گوگرد و معادن ديگر مانند نوره ، سرمه ، نمك ، گچ ، سنگ آسياب و سنگهاى زينتى و هر آنچه از جوف زمين استخراج و ارزش مالى داشته باشد را معدن گويند . 2 - اگر عرف ، شىء استخراج شده را معدن قلمداد نكند ، شامل خُمس نمىشود . 3 - شرط واجب بودن پرداخت خمس بر معادن اين است كه

--> ( 1 ) - همان منبع ، ص 343 ، باب 3 ، حديث 4 . ( 2 ) - همان منبع ، ص 344 ، باب 4 ، حديث 1 .